Г.БАТМӨНХ: Хэрэглэгчдийг цэвэр усаар хүртээмжтэй хангах асуудлаар байгууллагуудын төлөөлөлтэй ярилцана

 

     Жил бүрийн 3-р сарын 22-ны өдрийг “Дэлхийн усны өдөр” болгон тэмдэглэдэг уламжлалтай. Энэ өдрийг тохиолдуулан үйлдвэр, хотын цэвэр ус хангамжийг хариуцан ажилладаг Эрдэнэт үйлдвэрийн Эрчим хүчний цехийн дарга Г.Батмөнхтэй ярилцлаа.

-“Дэлхийн усны өдөр”-ийг хэзээнээс тэмдэглэх болов. Энэ тэмдэглэлт өдрийн ач холбогдол, зорилго юу вэ?
-1993 онд анх НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн хуралдаанаас жил бүрийн 3-р сарын 22-ыг “Дэлхийн усны өдөр” болгон зарласан. 2005 оноос манай улсын хэмжээнд тэмдэглэж байна. Цэвэр ус болон усан хангамж, усны нөөцийн тогтвортой менежментийн асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулан сурталчлан таниулах зорилготой.

 -Энэ жилийн тухайд ямар асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулж байна?
 -Дэлхийн усны өдрийг жил бүр тодорхой уриан дор тэмдэглэдэг. Энэ уриануудаас ямар асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулахыг харж болно. Тухайлбал, 2016 онд “Сайн ажлын байр-Сайн үйлс”, 2017 онд “Бохир ус”, 2018 онд “Байгальд ээлтэй усны өдөр” уриатай тэмдэглэсэн. Энэ онд “Цэнгэг ус-Тэгш хүртээмж” уриан дор тэмдэглэж байна.

-Танай цех энэ жилийн урианд хэрхэн нэгдэж байна. Ямар ажлууд хийхээр төлөвлөөд байна вэ?
-Эрчим хүчний цехийн тухайд жил бүрийн усны өдрөөр тодорхой ажлууд төлөвлөж хийдэг. Энэ жил Т.Батмөнх захирлын баталсан төлөвлөгөөний дагуу ажил зохион байгуулна. Манайхтай гэрээтэй ажилладаг ус хэрэглэгч байгууллагын төлөөллийг хүлээн авч цэвэр ус хангамжийн болон бохир ус цэвэрлэгээний байгууламжуудтайгаа танилцуулж мэдээлэл өгөх, хэлэлцүүлэг өрнүүлэх, санал авах ажлыг төлөвлөсөн. Өөрөөр хэлбэл хэрэглэгчдийг цэвэр усаар тэгш хүртээмжтэй хангах асуудлыг хөндөнө.

 -Эрдэнэт үйлдвэр, хотын цэвэр ус хангамжийн онцлог юу вэ?
 -Монгол улсын хэмжээнд хамгийн хол буюу 60 километрийн цаана орших Сэлэнгэ мөрнөөс цэвэр ус олзворлож, ус өргөх дөрвөн өртөөгөөр дамжуулан хэрэглэгчдэдээ хүргэдэг. Цэвэр усыг Сэлэнгэ мөрнөөс Эрдэнэтэд авчрахад  627 метр өргөж байна шүү дээ. Орон зайн хувьд ч, техникийн шийдэл талаасаа ч, барилга байгууламжийн хэмжээгээрээ ч Монголд хамгийн том ус хангамжийн системтэйгээрээ онцлог юм.

 -Энэ том системийг ажиллуулахад хүндрэл гарах уу?
 -Бэрхшээл гарна. Аливаа тулгамдсан асуудлыг зөв шийдэх чухал байдаг. 40 гаруй жил ашигласан газар доорх шугам хоолойн элэгдэл, цоорол гээд ашиглалтын хэвийн горимд сөрөг нөлөөтэй асуудлууд бий. Эрдэнэт уулынхаа буянд энэ бүхнийг шийдээд л явж байна. Мэргэжлийн чадварлаг баг хамт олон ажилладаг болохоор аливаа бэрхшээлийг давах боломж нь ижил төстэй бусад байгууллагаас үнэхээр өөр.

 -Та Монголд хамгийн томд орох ус хангамжийн байгууламжийг ашигладаг гэсэн. Уг системийг ашиглахад зардал өндөр, дагаад усны үнэ өндөр байна гэж ойлгож болох уу?
 -Харин ч эсрэгээрээ. Цаг тухайд нь хэрэгжүүлдэг техник шинэчлэлтийн бодлого, ажиллах хүчний хариуцлага, сахилга бат, зөв хандлага, хяналт удирдлагын автоматжуулсан систем гээд үйлдвэрээ дагасан үйлдвэрлэл явуулах том нөхцөл бүрдсэний үр дүнд харьцангуй бага зардлаар энэ системийг авч яваа. Иргэдэд нэг тонн усыг 650 төгрөгөөр нийлүүлдэг.Өөрөөр хэлбэл нэг литр усыг 65 мөнгөөр өгч байна. Гэтэл дэлгүүрт литр ус ямар үнэтэй байгаа билээ. Та харьцуулаад бод доо. Гэхдээ хямд үнэтэй гээд хамаагүй зарцуулаад байж болохгүй. Алхам тутамдаа усны хэрэглээгээ хэмнэхийг ойлгуулах гэж дэлхий нийтээрээ усны өдөртэй болсон.

-Усаа хэмнэхийн нарийн учрыг тайлбарлаач?
-Дэлхий нийтийг хамарсан уур амьсгалын өөрчлөлт, дулаарлын хүн төрөлхтөнд учруулах хамгийн том аюул бол ган гачиг, хуурайшилт, түүнийг дагасан ундны усны хомсдол гэдгийг улс орнууд хүлээн зөвшөөрсөн явдал юм. Иймээс цэнгэг усны нөөцөө ариглах, хамгаалахад анхаарах болсон. Тэр тусмаа манай орон шиг усны нөөц бага улс орнууд усны нөөцөө хэмнэх үүрэгтэй.

 -Үүнд Эрдэнэтчүүдийн хамгийн түрүүнд оруулах хувь нэмэр юу вэ?
 -Хүн бүр усны хэрэглээгээ багасгах аргуудыг эзэмшиж, үр хүүхэддээ заах хэрэгтэй. Чандмана эрдэнэ усаа хэмнэж сурах ёстой. Ус хэрэглээний аливаа асуудалд үнэнч шударга байх. Өөрөөр хэлбэл усны тоолуураа буруу ашиглах, байцаагчийг аргалах зэрэг муу дадлаасаа салах нь иргэдийн усны хэмжээнд төдийгүй суурин соёлд оруулж буй том хувь нэмэр болно.

Т.БАТЧУЛУУН



 

-“Дэлхийн усны өдөр”-ийг хэзээнээс тэмдэглэх болов. Энэ тэмдэглэлт өдрийн ач холбогдол, зорилго юу вэ?
    -1993 онд анх НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн хуралдаанаас жил бүрийн 3-р сарын 22-ыг “Дэлхийн усны өдөр” болгон зарласан. 2005 оноос манай улсын хэмжээнд тэмдэглэж байна. Цэвэр ус болон усан хангамж, усны нөөцийн тогтвортой менежментийн асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулан сурталчлан таниулах зорилготой.

     -Энэ жилийн тухайд ямар асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулж байна?
    -Дэлхийн усны өдрийг жил бүр тодорхой уриан дор тэмдэглэдэг. Энэ уриануудаас ямар асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулахыг харж болно. Тухайлбал, 2016 онд “Сайн ажлын байр-Сайн үйлс”, 2017 онд “Бохир ус”, 2018 онд “Байгальд ээлтэй усны өдөр” уриатай тэмдэглэсэн. Энэ онд “Цэнгэг ус-Тэгш хүртээмж” уриан дор тэмдэглэж байна.

     -Танай цех энэ жилийн урианд хэрхэн нэгдэж байна. Ямар ажлууд хийхээр төлөвлөөд байна вэ?
    -Эрчим хүчний цехийн тухайд жил бүрийн усны өдрөөр тодорхой ажлууд төлөвлөж хийдэг. Энэ жил Т.Батмөнх захирлын баталсан төлөвлөгөөний дагуу ажил зохион байгуулна. Манайхтай гэрээтэй ажилладаг ус хэрэглэгч байгууллагын төлөөллийг хүлээн авч цэвэр ус хангамжийн болон бохир ус цэвэрлэгээний байгууламжуудтайгаа танилцуулж мэдээлэл өгөх, хэлэлцүүлэг өрнүүлэх, санал авах ажлыг төлөвлөсөн. Өөрөөр хэлбэл хэрэглэгчдийг цэвэр усаар тэгш хүртээмжтэй хангах асуудлыг хөндөнө.

     -Эрдэнэт үйлдвэр, хотын цэвэр ус хангамжийн онцлог юу вэ?
    -Монгол улсын хэмжээнд хамгийн хол буюу 60 километрийн цаана орших Сэлэнгэ мөрнөөс цэвэр ус олзворлож, ус өргөх дөрвөн өртөөгөөр дамжуулан хэрэглэгчдэдээ хүргэдэг. Цэвэр усыг Сэлэнгэ мөрнөөс Эрдэнэтэд авчрахад  627 метр өргөж байна шүү дээ. Орон зайн хувьд ч, техникийн шийдэл талаасаа ч, барилга байгууламжийн хэмжээгээрээ ч Монголд хамгийн том ус хангамжийн системтэйгээрээ онцлог юм.

     -Энэ том системийг ажиллуулахад хүндрэл гарах уу?
-Бэрхшээл гарна. Аливаа тулгамдсан асуудлыг зөв шийдэх чухал байдаг. 40 гаруй жил ашигласан газар доорх шугам хоолойн элэгдэл, цоорол гээд ашиглалтын хэвийн горимд сөрөг нөлөөтэй асуудлууд бий. Эрдэнэт уулынхаа буянд энэ бүхнийг шийдээд л явж байна. Мэргэжлийн чадварлаг баг хамт олон ажилладаг болохоор аливаа бэрхшээлийг давах боломж нь ижил төстэй бусад байгууллагаас үнэхээр өөр.

 -Та Монголд хамгийн томд орох ус хангамжийн байгууламжийг ашигладаг гэсэн. Уг системийг ашиглахад зардал өндөр, дагаад усны үнэ өндөр байна гэж ойлгож болох уу?
-Харин ч эсрэгээрээ. Цаг тухайд нь хэрэгжүүлдэг техник шинэчлэлтийн бодлого, ажиллах хүчний хариуцлага, сахилга бат, зөв хандлага, хяналт удирдлагын автоматжуулсан систем гээд үйлдвэрээ дагасан үйлдвэрлэл явуулах том нөхцөл бүрдсэний үр дүнд харьцангуй бага зардлаар энэ системийг авч яваа. Иргэдэд нэг тонн усыг 650 төгрөгөөр нийлүүлдэг.Өөрөөр хэлбэл нэг литр усыг 65 мөнгөөр өгч байна. Гэтэл дэлгүүрт литр ус ямар үнэтэй байгаа билээ. Та харьцуулаад бод доо. Гэхдээ хямд үнэтэй гээд хамаагүй зарцуулаад байж болохгүй. Алхам тутамдаа усны хэрэглээгээ хэмнэхийг ойлгуулах гэж дэлхий нийтээрээ усны өдөртэй болсон.

-Усаа хэмнэхийн нарийн учрыг тайлбарлаач?
-Дэлхий нийтийг хамарсан уур амьсгалын өөрчлөлт, дулаарлын хүн төрөлхтөнд учруулах хамгийн том аюул бол ган гачиг, хуурайшилт, түүнийг дагасан ундны усны хомсдол гэдгийг улс орнууд хүлээн зөвшөөрсөн явдал юм. Иймээс цэнгэг усны нөөцөө ариглах, хамгаалахад анхаарах болсон. Тэр тусмаа манай орон шиг усны нөөц бага улс орнууд усны нөөцөө хэмнэх үүрэгтэй.

-Үүнд эрдэнэтчүүдийн хамгийн түрүүнд оруулах хувь нэмэр юу вэ?
-Хүн бүр усны хэрэглээгээ багасгах аргуудыг эзэмшиж, үр хүүхэддээ заах хэрэгтэй. Чандмана эрдэнэ усаа хэмнэж сурах ёстой. Ус хэрэглээний аливаа асуудалд үнэнч шударга байх. Өөрөөр хэлбэл усны тоолуураа буруу ашиглах, байцаагчийг аргалах зэрэг муу дадлаасаа салах нь иргэдийн усны хэмжээнд төдийгүй суурин соёлд оруулж буй том хувь нэмэр болно.

Эх сурвалж: erdenettoday.mn, Т.Батчулуун



 

  • Шинэ
  • Их уншсан