УИХ-ЫН ГИШҮҮН Д. ЛҮНДЭЭЖАНЦАН БИЧИЖ БАЙНА:БАГИЙН ДАРГЫН ЭХНЭРИЙН ДҮҮ

. .Хоёр хангайн нутаг хүрэнтэж найгана

Хошууны олон та нар минь санагдах ч янзтай гэдэг сайхан дуу төрсөн энэ нутагт ирсэн юм.

Бид гэдэг нь Н.Багабандийн Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааны ажлаар яваа хүмүүс. Чулуут сумын төвд өглөө нь иргэдтэй уулзалт хийгээд Их тамир сумын зүг гарч үдээс хойхно тус сумын Хан-Өндөр багийн төвд хүрэлцэн очлоо. Багийн төв гэхэд хоёр гурван хуучин модон байшинтай ямар ч байсан багийн төв байна гэж танигдахаар, арав орчим айлтай бяцхан суурин байна. Лав тавь, жаран хүн цуглачихсан биднийг хүлээж байв. Машинаас бууцгаан цугласан хүмүүстэй амар мэндээ мэдэлцээд гадаа зассан сандал дээр сууцгаатал багийн даргын хүрэн цүнх үүрч, урт хөх өнгийн дээлэн дээр шар дурдан бүс бүдүүн гээч нь ороосон эр ямар нэг цаас дэлгээд уянгалуулан уншиж гарав. Цэргээс ирээд хэдэн жил болоо биз гэмээр тэр өндөр залуу тус багийн танилцуулгыг уншиж байгаа юмсанжээ.

Чагнахнаа, манай баг бол Автайсайн хааны хүү Онохүй Үйзэн, түүний хүү Гомбодорж түшээт хан, түүний хүү түшээт хан Чахундоржийн хошуунаас салж Сайн ноён хан аймаг байгуулагдахад Цэрэнгийн хошуу болж байгуулагдсан түүхтэй гээд нилээд эртнээс эхлэн явж байв.

Энэ үед парламент дотор нэг нэгнийгээ эфү Цэрэнгийн удам гэж тоглох шоглох хослуулдаг үе байсан тул жуумалзаад авахыг шахав. Эфү Цэрэн буюу Цэ вангийн хошууны түүх үргэлжилсээр л байв.

Монголыг Манжид эзлэгдсэний дараа Манжийн хааны хүргэн байсан Цэ ван буюу Эфү Цэрэнгийн талаар өнгөрсөн үеийн түүх бичлэгт урвагчийн гол дүр болгон харуулж ирсэн юм. Сүүлийн үеийн судалгаагаар хөөрхий тэр хүн халхад хятадуудыг оруулахгүй гэж их хөөцөлдсөн, нэг ёсондоо өөрийгөө золиосонд гаргасан ч юм шиг санагддаг. Ял, гавьяа хоёртой зөрчилт нэгэн явсан болов уу даа гэж бодож зогслоо.

1917 онд энэ багт Монгол улсын хөдөөгийн анхны бага сургууль байгуулагдсан түүхтэй гэнэ. Эндхийн анхны сурагчид нь нэрт жүжигчин Ичинхорлоо… зэрэг хүмүүс байсныг мөн энэ “багийн даргын” танилцуулгаас сонслоо.

Сүүлдээ энэ баг хөдөө аж ахуйн нэгдлийн бригад байгаад дөрвөн жилийн өмнөөс Хан-Өндөр баг болсон. Хүн ам, адуу, үхэр, хонь, ямаа төд, төл бойжилт төдөн хувьтай гэснээр танилцуулга дуусав. Багийнхаа хүн ам, мал сүргийг нэгд нэгэнгүй сайн мэдэж байна шүү. Манай хөдөөгийнхэн ийм л хариуцлагатай хүмүүс шүү. Б.Догмидын “Манай багийн данс” өгүүллэгт мал тооллогынхоо А дансыг хээр талд салхинд хийсгэж алдчихаад нийт багаараа түргэн авч, шөнөжингөө түүсэн тухай гардгийг бас бодож байлаа. Ийм л сайхан төрөө гэсэн, нугтаа гэсэн сэтгэлтэй хүмүүс юм даа.

Ингээд улс төрийн кампанит ажил юм хойно бид ч залгуулаад ярьж гарав. Уулзалт дуусаад хөдлөх болж хүмүүстэй баяртай гэлцээд машиндаа суух гэж байхдаа өмнөх залуугаасаа чи хэдэн жил багийн дарга хийж байнав гэвэл залуу ичингүйрэн шилээ маажиж би багийн дарга биш шүү дээ гэв. Гэтэл түрүүчийн машиныхан надад хажуугаас эдний багийн дарга аймгийн төвд эмнэлэгт хэвтэж байгаа юм байна. Тэгээд энэ залуугаар орлуулсан юм байна гэж тайлбарлав. Манийг машинаас буугаад ирэхийн хооронд түрүүчийн машинд явсан хүмүүст түүнийгээ хэлсэн юм байжээ.

Гэтэл багийн даргын эхнэрийн дүү гэдэг хэлц үг санаанд зурсхийн тэгвэл чи энэ багт ямар ажил хариуцдаг юм бэ гэвэл манай хүргэн ах багийн дарга юм. Хотоос багт хүмүүс ирэх гэнэ. Чи танилцуулга хийчхээрэй гэж эгчээр хэлүүлээд хоёр хоногийн өмнөөс багийнханд мотоциклоор явж зар хүргээд өглөө энд ирээд байна гэж өөрийнхөө тухай ярьлаа.

Яах аргагүй л жирийн хүн биш алба ажил хариуцаад явж байгаа багийн даргын эхнэрийн дүү юм байна.

Баг хамгийн чухал нэгж шүү, би багадаа багийн дарга байлаа гэж миний багш Бяраагийн Чимид дурсах дуртай. Миний Шарав өвөө ч Бүрд сумын долдугаар багийн дарга байсан үеэ байнга л дурсдаг, дурсах юм ч ихтэй байж билээ.

Баг ч, багийн дарга ч төрөөс ард иргэддээ хамгийн ойрхон нь юм. Төр, ардаа ойр байлгахад тэд бас гавьяатай хүмүүс юмаа.

1997.05.04


  • Шинэ
  • Их уншсан